Oliebollen met Oud en Nieuw in Nederland: weetjes en oud recept

5/5
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

De komende dagen worden er in Nederland weer miljoenen oliebollen gegeten. Maar waarom? Twee deskundigen vertellen over de geschiedenis van deze zo geliefde gefrituurde deegbol. En delen ook een oud recept.

Historiek

De historie van de oliebol gaat ver terug. Zo is op een schilderij van Aelbert Cuyp uit ongeveer 1652 al een kookpot met oliebollen te zien. Een recept duikt voor het eerst op in het Noord-Nederlandse kookboek De verstandige kok, dat stamt uit 1667. De deegbol werd toen overigens nog ‘oliekoek’ genoemd.

Culinair historicus Manon Henzen vermoedt dat er in ons land nog veel eerder al dit soort oliebollen werden gegeten. Maar er zijn wel geen recepten van. In België en Duitsland werden al in de middeleeuwen zoete en hartige beignets gegeten.

Midwinterperiode en bedelfeesten

Het is goed om te beseffen dat Kerstmis en Oud en Nieuw in de midwinterperiode liggen, vertelt traditiedeskundige Ineke Strouken. Het was een periode die zeker in de 17de en 18de Eeuw koud en ook donker was. Er was tenslotte nog geen elektrisch licht. Mensen probeerden het daarom in deze periode gezellig te maken met veel lichtjes. Het was ook een periode waarin ze extra voor elkaar zorgden. Mensen gingen langs de deur om een lied te zingen en kregen in ruil daarvoor iets te eten of te drinken.

Oliebollen

En juist in die midwinterperiode bakten mensen oliebollen. “Ze werden bereid met ingrediënten die in de winter beschikbaar waren: meel, gist, gedroogde vruchtjes”, legt Henzen uit. “Bovendien vullen ze goed – dat is prettig als het eten schaars is – en zijn ze gemakkelijk uit te delen.”

Tegenwoordig gaan mensen niet meer langs de deur omdat ze hongerig zijn. Toch bestaan er nog steeds allerlei bedelfeesten, zoals Driekoningen, Sint-Maarten en Nieuwjaarszingen.

Strouken vindt het frappant dat veel tradities rond Kerstmis en Oud en Nieuw niet veel veranderd zijn. “We verlichten nog steeds ons huis, met kerstlampjes weliswaar, komen samen met onze dierbaren en eten oliebollen.”

oliebollen horeca webzine

Niet veel verschillen

Ook de samenstelling van de oliebol is niet heel veranderd in de loop der jaren. Vroeger waren ze misschien iets platter zoals je ze nog wel terugvind in Marokko. En dit vooral omdat er minder olie werd gebruikt.

Op oude prenten en schilderijen zie je mensen buiten op straat oliebollen bakken, in een pan olie op een open vuur. Henzen: “Een grote pan vol olie was wellicht niet heel veilig, maar ook duur. Zeker in de 17de Eeuw.”

Manon Henzen

Henzen heeft een historisch kookatelier in Nijmegen en heeft het eerste oliekoeckenrecept vanzelfsprekend zelf uitgeprobeerd. “In De verstandige kok staat de hoeveelheid olie vermeld, en dat was best een behoorlijke hoeveelheid. Bij mij werden de oliebollen dan ook mooi rond.”

Wel zat er vroeger vaak anijs in oliebollen, en Strouken kent een recept uit de 19de Eeuw met komijnzaad. “Er zal volkoren meel zijn gebruikt”, legt ze uit. “En halverwege de 19de Eeuw kwam de bekende poedersuiker erbij.”

Gefrituurde deegbollen worden ook in andere landen om ons heen gegeten. Oliebollen met gedroogde vruchtjes die in oliebollenkramen op straat te koop zijn, zijn wel typisch Nederlands.

“In Spanje en Italië kennen ze ook gefrituurd deeg, vooral in de zoete hoek. Ze kleven aan feestdagen, maar het is daar geen midwintertraditie meer”, aldus Henzen. “Waarom dat in Nederland wel het geval is, blijft gissen.”

Oliekoeck-Verstandige-kock-Horeca-Webzine-oliebollen

Recept oliekoecken ‘De verstandige kock’

Wat opvalt aan het recept voor oliekoecken van De verstandige kock is de zeer rijke vulling. Er gaan qua gewicht net zoveel rozijnen in als bloem. En dan wordt daar ook nog eens flink wat amandelen aan toegevoegd. 

Ook zijn ze heerlijk kruidig door zowel kaneel, gember als kruidnagel. De verstandige kock bakte ze in raapolie, maar als je ze bakt in zonnebloemolie proef je geen verschil, volgens Manon.

Benodigdheden

  • 500 ml melk
  • 50 gram boter
  • 50 gram gist
  • 500 gram tarwemeel
  • 1 theelepels kaneel
  • 1 theelepel gember
  • snufje kruidnagel
  • snufje zout
  • 500 gram rozijnen, geweld
  • 150 gram amandelen, grof gehakt
  • 1 appel, in kleine stukjes
  • Olie om in te bakken

Bereiding

  1. Maak de melk lauwwarm.
  2. Smelt de boter.
  3. Doe de gist in een grote kom en voeg een plensje melk toe.
  4. Laat 5 minuten staan, zodat de gist gaat werken.
  5. Voeg de rest van de melk, boter, bloem, specerijen en het snufje zout toe en mix goed door elkaar met een mixer.
  6. Mix het beslag zo’n 10 minuten, totdat het mooi gaat glimmen.
  7. Spatel de rozijnen, amandelen en appel erdoor.
  8. Dek de kom af met een natte doek en laat minimaal 30 minuten rijzen op een warme plaats (bijvoorbeeld in een lauwe oven op circa 35 graden).
  9. Verwarm ondertussen de olie tot 180 graden.
  10. Als het beslag goed gerezen is, spatel het dan nog een keer voorzichtig door.
  11. Schep hoopje beslag in de hete olie en bak de oliekoecken in een paar minuten gaar en goudbruin.
  12. Keer ze halverwege.
  13. Eet ze lekker warm, bestrooid met wat kaneelsuiker.
Horeca Webzine gratis abonnement tweewekelijks

Meer over oliebollen

Lees meer over de geschiedenis van de oliebollen.

Heb jij ook interessant nieuws, tips, weetjes, een inspirerend verhaal of een aanbieding? Deel die in onze community!

MAAK KENNIS MET GERENOMMEERDE BEROEPSORGANISATIES EN CONSULTANTS 
Je beroepsorganisatie of consultancybedrijf in deze carrousel? KLIK HIER.

Deel dit blogartikel! 

Ken jij andere professionals, hobbykoks, collega’s, vrienden en/of kennissen die ook wat kunnen hebben aan onze blogartikels? We zouden het heel fijn vinden dat je dit blogartikel in jouw netwerk deelt. Het kan makkelijk met de onderstaande sociale media-knoppen. Alvast bedankt!

Bronnen: NU.nl, Eetverleden.nl

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Gratis abonnement

Abonneer je gratis op Horeca Webzine en ontvang tweewekelijks op zaterdagmorgen in je mailbox het allerlaatste nieuws, originele tips, weetjes, inspirerende verhalen en aanbiedingen van en voor de horeca.

Zonder dat je er iets extra hoeft voor te doen, maak je ook tweewekelijks kans op tal van culinaire geschenken.

Om de nieuwsbrief te kunnen personaliseren, willen we graag weten wie je bent. Voor iedere lijst die je aanstipt, krijg je een gepersonaliseerde nieuwsbrief.

Het gratis abonnement op Horeca Webzine kan op ieder moment worden opgezegd.

Nieuwe berichten